Toiledau ar ein trenau

Mae Prif Weinidog Llafur wedi rhoi gwybodaeth anghywir am doiledau ar drenau newydd i’r Rhondda. 

tren_treherbert.JPG

Yn ystod sesiwn lawn yn gynharach eleni, gofynnodd Leanne Wood AC i Mark Drakeford AC roi sicrwydd pendant y byddai gan y trenau newydd a addawyd ar gyfer Rheilffyrdd y Cymoedd ac yn benodol lein Treherbert gyfleusterau toiled board.

Yr oedd y cwestiwn yn dilyn sylwadau gan bobl sy’n gweithio yn y diwydiant rheilffyrdd i Leanne am yr ‘uwchraddio’ a addawyd i’r rhwydwaith dan fasnachfraint Trafnidiaeth Cymru sydd ym meddiant Llywodraeth Cymru a redir gan Lafur.

Yn ystod sesiwn Cwestiynau’r Prif Weinidog yn gynharach yr haf hwn, dywedodd Leanne:  “Fel rhywun sy’n defnyddio rheilffyrdd y Cymoedd yn rheolaidd o’r Rhondda, rwyf yn un o’r miloedd o deithwyr sy’n teimlo’n siomedig, yn rhwystredig, wedi’u gwasgu ac sy’n cael tro gwael dro ar ôl tro.

“Daeth gorlenwi yn fater diogelwch difrifol, nid yn unig i gymudwyr ond hefyd i’r staff sy’n gorfod dioddef dicter y teithwyr, yn enwedig pan fo pobl yn cael eu gorfodi i deithio dan amodau gorlawn.

“Ar ran y staff - y derbyniais sylwadau ganddynt - ac ar ran y llu o bobl sy’n defnyddio’r trenau bob dydd, rwyf eisiau gwybod pryd y gallwn ddisgwyl gweld mwy o gerbydau, cerbydau newydd, ar lein Treherbert? Ac yr wyf hefyd eisiau gwybod a oes gwirionedd yn yr hyn a ddywedwyd wrthyf gan aelod o staff Trafnidiaeth Cymru na fydd toiledau yn y cerbydau newydd?”

Yn ei ateb, dywedodd Mr Drakeford: “Wel, Llywydd, am ein bod yn cydnabod y pwyntiau a wnaeth yr Aelod godi y bydd y fasnachfraint newydd yn darparu 285 o wasanaethau yn ychwanegol ar draws Cymru bob dydd o’r wythnos ac ar y Sul erbyn Rhagfyr 2023, a 294 gwasanaeth yn ychwanegol ar draws Cymru erbyn Rhagfyr 2019.

“Hyd y gwn i, fe fydd gan y cerbydau newydd a gawn gyfleusterau modern a chyfoes, wrth gwrs, gan gynnwys cyfleusterau toiled, ond hefyd Wi-Fi a phethau eraill y mae gan bobl sy’n teithio ar system reilffordd fodern hawl i’w ddisgwyl.”

Wythnosau yn ddiweddarach, ysgrifennodd Mr Drakeford at Leanne i ddweud na fydd gan y trenau Metro - fydd yn rhedeg o Dreherbert, Merthyr ac Aberdâr - doiledau o gwbl, ond fe fydd gwell cyfleusterau toiled mewn gorsafoedd.

Yn ei lythyr, dywed y Prif Weinidog: “….bydd hyn yn golygu uchafswm o amser teithio at Doiled Mynediad Cyffredinol o 14 munud, gyda 95% o siwrneiau o fewn 10 munud.

“Hefyd, bydd y gwasanaethau olaf bob dydd yn cynnwys darpariaeth am seibiant hanner ffordd yn y gwasanaeth i deithwyr ddefnyddio’r cyfleusterau petaent yn dymuno. Byddai hyn yn cael ei hysbysebu a bydd yn rhan o’r ddarpariaeth gwasanaeth ffurfiol.”

Yn ei hymateb i’r tro pedol, dywedodd Ms Wood: “Addawodd y Prif Weinidog un peth ar lawr y Senedd, cyn gorfod tynnu ei eiriau’n ôl a chyfaddef na fydd toiledau ar rai trenau newydd yn y dyfodol. Naill ai yr oedd heb gael gwybodaeth ac nad yw’n gwybod beth yw nodweddion sylfaenol y trenau newydd y bu cymaint o sôn amdanynt, neu mae wedi fy nghamarwain i a phobl y Rhondda yn y Senedd.

“Bydd llawer o deithwyr trenau o’r Rhondda a mannau eraill yn dechrau meddwl sut y byddant yn ymdopi heb doiled ar y trên yn y dyfodol?

“Mae gan rai pobl gyflyrau meddygol sy’n golygu bod angen iddynt fynd i’r toiled yn aml – sut mae disgwyl iddynt hwy ymdopi? Mae hyn yn rhywbeth fyddai’n achosi anhawster i fenywod beichiog, er enghraifft.

“Mae’n afresymol disgwyl i bobl adael y trên a dal y gwasanaeth nesaf.

“A yw pobl yn llawn ymwybodol o oblygiadau’r fasnachfraint drenau newydd pan ddaw’n fater o ddiffyg cyfleusterau toiled ar drenau? Rwy’n amau nad yw’r rhan fwyaf o bobl yn ymwybodol o hyn ac na fyddant yn ei gefnogi pan fyddant yn dod i wybod.”

Arwyddwch y ddeiseb


Byddwch y cyntaf i wneud sylw

Edrychwch yn eich e-bost am ddolen i fywiogi eich cyfrif.

Mae hyn yn dechrau gyda chi

Ganddyn nhw mae'r arian, ond gennym ni mae'r bobl. Os yw pawb sy'n ymweld â'r wefan hon yn ymuno â'n symudiad yna does dim na allwn ei gyflawni.