AC Cwm Rhondda yn Traddodi Araith yn Coffáu Protest Hanesyddol gan y Glöwyr

High_St_Social_edit3jpg.jpg 

Mae Arweinydd Plaid Cymru, Leanne Wood, wedi coffáu dyddiad pwysig yn hanes y Rhondda gydag araith yn un o gaffis mwyaf newydd yr ardal.

Anerchodd AC Cwm Rhondda gynulleidfa yn High St. Social, Treorci bron 89 mlynedd wedi i'r glöwyr wneud safiad yn erbyn tlodi affwysol y 1920au.

Cyfarfod ar Fynydd Pen-rhys ar 18 Medi, 1927 oedd y 'Y Sul Coch' yn y Rhondda, i wrthdystio ac ymdrefnu yn erbyn llywodraeth Dorïaidd San Steffan a'r perchnogion glo trachwantus.

Anerchwyd ar yr achlysur hwnnw gan arweinydd llafar y glöwyr, A.J.Cook a alwodd am drefnu gorymdaith newyn, ychydig o fisoedd yn ddiweddarach, i gyd-ddigwydd ag agoriad y Senedd.

Wrth siarad yn High St Social, dywedodd Ms. Wood ei bod yn bwysig dod ynghyd i gofio 'hanes gwleidyddol cyfoethog y Rhondda.'

"Ni lwyddodd Sul Coch y Rhondda na'r orymdaith yn ei sgil i roi diwedd ar y caledi a'r newyn - parhaodd y rheiny i mewn i'r tridegau a thu hwnt i'r Ail Ryfel Byd," ebe Ms. Wood. "Ond gadawodd ei ôl, Efallai nad oedd mor enwog â gorymdaith Jarrow a ddigwyddodd ryw naw mlynedd wedyn, ond roedd yn bwysig yn y frwydr rhwng y bobl yn y cwm hwn a'r sefydliad.

"Ac mae'n symbolaidd a pherthnasol heddiw oherwydd os ydym yn mynd i ennill ein brwydr economaidd bydd rhaid inni uno yn erbyn y sefydliad a chymryd y cyfrifoldeb i'n dwylo ein hunain."

Ychwanegodd,"Y dyddiau hyn, pan ymddengys gwleidyddiaeth yn dywyll, a symudiad anorfod i'r dde,

rhaid inni, yn fwy nag erioed, gofio ein hanes neu, fel y dywedai Alf Williams, 'Yn awr mae arnom angen cof gwerin'. Os gallwn ni ymgysylltu â hynny, efallai y byddwn ni'n gallu gweld y cysylltiad a'r tebygrwydd i'n gorffennol, yn enwedig o ran gwleidyddiaeth.

Dywedodd Catherine Hughes, perchennog y caffi, "Mae gennym ni yn High St Social berspectif unigryw ar hanes y Rhondda. Rydyn ni'n parchu'r gorffennol, y bobl a ymsefydlodd yma a weithiodd y gwythiennau glo a chreu'r gymdeithas ryfeddol hon - sy'n llawn egni a diwylliant - mewn cerddoriaeth, chwaraeon a chelf. Ond rydym hefyd yn edrych ymlaen gydag egni newydd at well dyfodol i'n Cwm.

"Perthyn i'r weledigaeth hon mae'r achlysur a gynhalion ni gyda Leanne, yn cofio digwyddiad pwysig yn hanes ein hynafiaid ond yn edrych ar yr hyn y gallwn ei ddysgu o ddewrder y glöwyr hynny a orymdeithiodd i Lundain.

Os ydych yn cytuno gyda Leanne ac yn awyddus i ymuno â Phlaid Cymru, cliciwch y ddolen hon.

 


Byddwch y cyntaf i wneud sylw

Edrychwch yn eich e-bost am ddolen i fywiogi eich cyfrif.