AC Cwm Rhondda yn Traddodi Araith yn Coffáu Protest Hanesyddol gan y Glöwyr

High_St_Social_edit3jpg.jpg 

Mae Arweinydd Plaid Cymru, Leanne Wood, wedi coffáu dyddiad pwysig yn hanes y Rhondda gydag araith yn un o gaffis mwyaf newydd yr ardal.

Anerchodd AC Cwm Rhondda gynulleidfa yn High St. Social, Treorci bron 89 mlynedd wedi i'r glöwyr wneud safiad yn erbyn tlodi affwysol y 1920au.

Cyfarfod ar Fynydd Pen-rhys ar 18 Medi, 1927 oedd y 'Y Sul Coch' yn y Rhondda, i wrthdystio ac ymdrefnu yn erbyn llywodraeth Dorïaidd San Steffan a'r perchnogion glo trachwantus.

Anerchwyd ar yr achlysur hwnnw gan arweinydd llafar y glöwyr, A.J.Cook a alwodd am drefnu gorymdaith newyn, ychydig o fisoedd yn ddiweddarach, i gyd-ddigwydd ag agoriad y Senedd.

Wrth siarad yn High St Social, dywedodd Ms. Wood ei bod yn bwysig dod ynghyd i gofio 'hanes gwleidyddol cyfoethog y Rhondda.'

"Ni lwyddodd Sul Coch y Rhondda na'r orymdaith yn ei sgil i roi diwedd ar y caledi a'r newyn - parhaodd y rheiny i mewn i'r tridegau a thu hwnt i'r Ail Ryfel Byd," ebe Ms. Wood. "Ond gadawodd ei ôl, Efallai nad oedd mor enwog â gorymdaith Jarrow a ddigwyddodd ryw naw mlynedd wedyn, ond roedd yn bwysig yn y frwydr rhwng y bobl yn y cwm hwn a'r sefydliad.

"Ac mae'n symbolaidd a pherthnasol heddiw oherwydd os ydym yn mynd i ennill ein brwydr economaidd bydd rhaid inni uno yn erbyn y sefydliad a chymryd y cyfrifoldeb i'n dwylo ein hunain."

Ychwanegodd,"Y dyddiau hyn, pan ymddengys gwleidyddiaeth yn dywyll, a symudiad anorfod i'r dde,

rhaid inni, yn fwy nag erioed, gofio ein hanes neu, fel y dywedai Alf Williams, 'Yn awr mae arnom angen cof gwerin'. Os gallwn ni ymgysylltu â hynny, efallai y byddwn ni'n gallu gweld y cysylltiad a'r tebygrwydd i'n gorffennol, yn enwedig o ran gwleidyddiaeth.

Dywedodd Catherine Hughes, perchennog y caffi, "Mae gennym ni yn High St Social berspectif unigryw ar hanes y Rhondda. Rydyn ni'n parchu'r gorffennol, y bobl a ymsefydlodd yma a weithiodd y gwythiennau glo a chreu'r gymdeithas ryfeddol hon - sy'n llawn egni a diwylliant - mewn cerddoriaeth, chwaraeon a chelf. Ond rydym hefyd yn edrych ymlaen gydag egni newydd at well dyfodol i'n Cwm.

"Perthyn i'r weledigaeth hon mae'r achlysur a gynhalion ni gyda Leanne, yn cofio digwyddiad pwysig yn hanes ein hynafiaid ond yn edrych ar yr hyn y gallwn ei ddysgu o ddewrder y glöwyr hynny a orymdeithiodd i Lundain.

Os ydych yn cytuno gyda Leanne ac yn awyddus i ymuno â Phlaid Cymru, cliciwch y ddolen hon.

 


Byddwch y cyntaf i wneud sylw

Edrychwch yn eich e-bost am ddolen i fywiogi eich cyfrif.

Mae hyn yn dechrau gyda chi

Ganddyn nhw mae'r arian, ond gennym ni mae'r bobl. Os yw pawb sy'n ymweld â'r wefan hon yn ymuno â'n symudiad yna does dim na allwn ei gyflawni.